Πότε το μπλοκ έχει το δικαίωμα να αποβάλει ένα μέλος, αν όχι τώρα;

Στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Μάρκ Ρούτε, ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας, κοίταξε απευθείας τον Βίκτορ Ορμπάν, τον Ούγγρο ομόλογό του, και είπε αυτό που σκέφτονται όλοι: Εάν δεν μοιράζεστε τις αξίες μας, πρέπει να βγάλετε την Ουγγαρία εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως αναφέρει το «Bloomberg», η κίνηση αυτή του Ρούτε ήταν μια υπενθύμιση για ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα στον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης: δεν διαθέτει μηχανισμό για την αποβολή χωρών. Αυτό εγείρει το ερώτημα: Πότε ακριβώς πρέπει ένα μπλοκ, μια λέσχη ή ένας οργανισμός να είναι σε θέση να διώξει ένα μέλος;

Στην περίπτωση της Ουγγαρίας, η τελευταία προσβολή του Όρμπαν ήταν ένας νόμος που περιορίζει τη σεξουαλική εκπαίδευση με τρόπο που στιγματίζει την ομοφυλοφιλία, ουσιαστικά εξομοιώνοντάς την με την παιδεραστία. Όμως ο Όρμπαν περιφρονεί τις αξίες της ΕΕ εδώ και χρόνια. Με πολλές μικρές κινήσεις, έχει περιορίσει το κράτος δικαίου, τα δικαιώματα των μειονοτήτων και τις ελευθερίες του Τύπου.

Ποια τα διαθέσιμα εργαλεία

Ένα άλλο κράτος – μέλος, η Πολωνία, είναι σχεδόν τόσο κακή όσο η Ουγγαρία στο να περιφρονεί τα πάντα, από τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων έως τη δικαστική ανεξαρτησία. Με τον φιλελεύθερο κυνισμό τους, αυτές οι δύο κυβερνήσεις απειλούν να αλλοιώσουν την ταυτότητα της ΕΕ ως ενός συλλόγου δημοκρατικών, ανεκτικών και ανοιχτών κοινωνιών.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα εργαλεία για την πειθαρχία των παρεκκλινόντων μελών είναι αδύναμα. Το βασικό εργαλείο είναι μια διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 7 των Συνθηκών της ΕΕ, και την οποία ξεκίνησαν οι Βρυξέλλες εναντίον τόσο της Πολωνίας όσο και της Ουγγαρίας.

Η διαδικασία επιτρέπει στο μπλοκ να αφαιρέσει από μια χώρα τα δικαιώματα ψήφου της, εάν όλα τα άλλα κράτη εντοπίσουν μια «σοβαρή και επίμονη παραβίαση» των αξιών της ΕΕ. Αυτή η απαίτηση ομοφωνίας, ωστόσο, σημαίνει ότι η Ουγγαρία και η Πολωνία μπορούν να αλληλοστηρίζονται και να μην ανησυχούν.

Ένας άλλος μηχανισμός – ο οποίος συνδέει τη χρηματοδότηση με την τήρηση του κράτους δικαίου – προστέθηκε πέρυσι, αλλά είναι ασαφής, ακατάστατος και αργός.

Η πραγματικότητα είναι ότι η ΕΕ, η οποία υποβάλλει τις χώρες σε αυστηρές προϋποθέσεις όταν υποβάλλουν αίτηση για ένταξη, δεν μπορεί να κάνει σχεδόν τίποτα για να τους επιβάλει κυρώσεις αφού μπουν και σίγουρα δεν μπορεί να διώξει κανέναν.

Ομοιότητες με ΝΑΤΟ

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στο ΝΑΤΟ. Στα πρώτα χρόνια της Συμμαχίας, οι ΗΠΑ και άλλοι σύμμαχοι φοβόντουσαν ότι ορισμένα μέλη, όπως η Ιταλία, θα μπορούσαν να γίνουν κομμουνιστικά και να χρησιμεύσουν ως «Δούρειοι Ίπποι» για τους Σοβιετικούς.

Πιο πρόσφατα, στο επίκεντρο βρέθηκε η Τουρκία, η οποία περιφρονεί τους δημοκρατικούς κανόνες, απειλεί συμμάχους όπως η Ελλάδα, ενώ αγόρασε ένα σύστημα άμυνας από τη Ρωσία που θα μπορούσε να επιτρέψει στη Μόσχα να σαμποτάρει εξοπλισμό του ΝΑΤΟ. Αλλά το ΝΑΤΟ επίσης δεν μπορεί να διώξει μέλη του.

Υπό αυτήν την έννοια, ΕΕ και ΝΑΤΟ διαφέρουν από τους περισσότερους άλλους τύπους οργανισμών σε αυτόν τον κόσμο. Τα Ηνωμένα Έθνη, για παράδειγμα, αποτελούν επίσης μια λέσχη εθνικών κρατών αλλά διαθέτουν την επιλογή να εκδιώξουν μέλη. Το ίδιο ισχύει και για το Συμβούλιο της Ευρώπης, μια οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με 47 κράτη – μέλη, συμπεριλαμβανομένων και των 27 χωρών της ΕΕ.

Η δυνατότητα αποβολής αποτελεί επίσης προεπιλογή σε οργανισμούς των οποίων τα μέλη είναι άτομα και όχι χώρες. Το Κογκρέσο των ΗΠΑ, για παράδειγμα, μπορεί να εκδιώξει μέλη (και το έχει κάνει 20 φορές).

Η σωστή ισορροπία

Όπως τονίζει το «Bloomberg», η δύναμη της αποβολής δεν είναι κάτι με το οποίο μπορεί κάποιος να παίξει. Θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε ακραίες περιστάσεις και με τη συντριπτική συναίνεση μεταξύ των μελών ότι είναι απαραίτητο. Ακόμα και τότε, όμως, η αποβολή πρέπει πάντα να είναι αναστρέψιμη, έτσι ώστε το εν λόγω μέλος να έχει την ευκαιρία και το κίνητρο να επανορθώσει.

Η ΕΕ πρέπει να επιτύχει αυτήν την ισορροπία. Αυτό σημαίνει τροποποίηση των συνθηκών της για να βεβαιωθεί ότι η εκδίωξη μελών είναι μεν σπάνια αλλά εφικτή. Ενώ αυτή η προσπάθεια ξεκινά, ο Όρμπαν θα έχει αρκετό χρόνο για να σκεφτεί πόσο πιο ψηλά θέλει να σκαρφαλώσει στο δέντρο του λαϊκισμού. Και οι Ούγγροι – που εξακολουθούν να έχουν δικαίωμα ψήφου – μπορούν να αποφασίσουν εάν θα προτιμούσαν να αλλάξουν ηγέτες και να μείνουν σε έναν οργανισμό που τους αρέσει.

Πηγή: parapolitika.gr